‘EEN DOOFSTOMME BUITENSTAANDER’, Dane Beerling, 6 juni 2010
Rosalie Monod de Froideville is in het kader van ‘Landing Soon’ residency-programma naar Yogyakarta (Indonesië) gegaan. Haar verblijf duurde drie maanden, van begin mei tot eind juli 2009.
‘Van tevoren had ik bewust niet nagedacht over wat ik zou gaan maken daar in Yogya. Ik wilde dat mijn werk voort zou komen uit mijn directe ervaringen (…). Wat ik wel wist, was dat ik niet wilde vervallen in exotisme (…).’
‘Wat uiteindelijk vooral tot voedingsbodem heeft gediend voor het zestal werken dat ik heb gerealiseerd, was het gevoel referentieloos te zijn, dat ik ervoer in mijn positie als vreemdeling.(…)’
‘Er was een heleboel dat ik niet begreep, niet wist, kende, aanvoelde. Ik was geen deel van deze plek, een doofstomme buitenstaander (…).’
Je krijgt de indruk dat Monod de Froideville in Holland totaal geen kennis over Indonesië en het voormalige Nederlands-Indië heeft opgedaan en maar ‘blindelings’ dat avontuur is aangegaan op uitnodiging van kunstencentrum Heden in Den Haag. Voor de ruim vierhonderdjarige relatie van Holland met Nederlands-Indië/Indonesië en de lessen op school daarover is ze doof en blind geweest, lijkt ze ons voor te houden. De beroemde in 1999 overleden Indische schrijver Rob Nieuwenhuys tevens nestor van de Indische letteren, zou dat ‘onnatuurlijk’ hebben gevonden.
Zeker, want los van de lessen op school, zijn er talloze boeken verschenen over 350 jaar Nederlands-Indië, waaronder boeken over allerlei vormen van cultuur ginds. OK, voor een verblijf van drie maanden hoef je niet zoveel moeite te doen. Hoewel… Rosalie ging er niet zomaar naartoe, niet als toerist of als ex-soldaat tijdens de Politionele Acties, of op familiebezoek zoals Indo’s bijvoorbeeld, maar als kunstenaar. Nergens blijkt uit haar verslag in BK informatie, jaargang 32 nr. 4, 4 juni 2010, waaróm kunstencentrum Heden haar naar Indonesië heeft gezonden. En waarom zonder kennis over dat land? Indien ze op school t.a.v. Nederlands-Indië en Indonesië nooit heeft opgelet, had ze haar kennis een beetje kunnen ophalen door voor haar vertrek een kijkje te nemen op de Pasar Malam Besar in Den Haag bijvoorbeeld, een steenworp afstand van kunstencentrum Heden. Tegenwoordig heet Pasar Malam Besar Tong Tong Fair, maar de Indonesische handelaren zijn er nog, denk ik. Iets van de sfeer van Indonesië had onze kunstenares bij die luitjes alvast kunnen opsnuiven, maar zij gaf er de voorkeur aan om, zoals meer Nederlanders, naar dat land te gaan als een pura-pura (z.g.) ‘geschiedenisloze’ als een volkomen vreemdeling. Opmerkelijk toch want aan Nederlands-Indië en Indonesië wordt in Holland regelmatig aandacht besteed. Nog onlangs sloeg Balkenende zich vol trots op de borst vanwege Neêrlands VOC verleden. Die mallotigheid is in Holland niemand ontgaan
Rosalie Monod de Froideville: ‘Ik was hier aangekomen met mijn eigen setje Hollandse omgangsvormen, gewoontes, visies, waarden en normen. Met al die subtiele codes en ongeschreven regels die in Nederland zo vanzelfsprekend waren, maar die ik hier niet kon toepassen!’
Nee, sinds 1949 niet meer, maar daarvóór was Hollands ginds gemeengoed. Monod de Froideville weet daar niets van…
CULTURELE VERSCHILLEN
‘Die culturele verschillen zaten ‘m in kleine dingen als een blik of een gebaar, maar gingen natuurlijk dieper, en raakten ook aan meer elementaire zaken.’
Een voorbeeld. De Indonesische Melisa vertelde, het gesprek ging over bovennatuurlijke zaken, dat haar opa zich kon veranderen in een tijger. Wat door de andere deelnemers aan het gesprek doodnormaal werd gevonden en die met gelijksoortige verhalen kwamen. Rosalie Monod de Froideville gelooft dat zulke dingen kunnen in Indonesië. Ze vraagt zich af waarom we dat in Nederland niet kunnen.
--------
Ze heeft een blog voor Heden bijgehouden dat te vinden is op: Google op ‘Rosalie in Yogya’ (www.heden.nu) waar ook haar beeldend werk is te zien.